تحول دیجیتال به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پارادایم‌های مسلط بر اقتصاد و صنعت معاصر، نقشی تعیین‌کننده در بازتعریف ساختارها، فرایندها و مدل‌های ارزش‌آفرینی سازمان‌ها ایفا می‌کند. این تحول فراتر از به‌کارگیری صرف فناوری‌های نوین بوده و ناظر بر تغییرات عمیق در راهبردهای سازمانی، فرهنگ کاری، زنجیره ارزش و تعاملات بین ذی‌نفعان است.

در این چارچوب، مفهوم «صنعت هوشمند» به‌عنوان تجلی عملی تحول دیجیتال در بخش تولید و صنعت، مبتنی بر هم‌افزایی فناوری‌هایی نظیر اینترنت اشیاء صنعتی، کلان‌داده‌ها، هوش مصنوعی، رایانش ابری، سامانه‌های سایبر–فیزیکی و اتوماسیون پیشرفته شکل گرفته است.

 یکی از ابعاد کلیدی تحول دیجیتال، ظهور مدل‌های نوین کسب‌وکار در عصر دیجیتال است. این مدل‌ها با تکیه بر داده‌محوری، پلتفرم‌سازی، ارزش‌آفرینی مشارکتی و سفارشی‌سازی انبوه، منطق سنتی خلق و ارائه ارزش را دگرگون ساخته‌اند. بنگاه‌های صنعتی امروزی، به‌جای تمرکز صرف بر تولید محصول، به سمت ارائه راه‌حل‌های هوشمند، خدمات مبتنی بر داده و مدل‌های درآمدی ترکیبی حرکت می‌کنند که این امر، مزیت رقابتی پایدار را در محیط‌های پرتلاطم دیجیتال تقویت می‌نماید. در این میان، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات به‌عنوان ستون فقرات تحول دیجیتال صنعتی، نقشی حیاتی در یکپارچه‌سازی فرایندها، تبادل بلادرنگ داده‌ها و پشتیبانی از تصمیم‌گیری هوشمند ایفا می‌کنند. معماری‌های نوین فناوری اطلاعات، شامل رایانش ابری، لبه‌ای و شبکه‌های ارتباطی پیشرفته، امکان مقیاس‌پذیری، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری سیستم‌های صنعتی را فراهم ساخته و بستر لازم برای پیاده‌سازی مفاهیم صنعت ۴.۰ و فراتر از آن را مهیا می‌سازند.

با وجود فرصت‌های گسترده، چالش‌های سازمانی در مسیر تحول دیجیتال از جمله مقاومت در برابر تغییر، کمبود شایستگی‌های دیجیتال، ناهماهنگی راهبردی، مسائل امنیت اطلاعات و ضعف در حکمرانی داده، از موانع جدی موفقیت این فرایند محسوب می‌شوند؛ و از منظر پیامدها، تحلیل اثرات تحول دیجیتال بر بهره‌وری، کیفیت و توسعه پایدار اهمیت فزاینده‌ای یافته است. شواهد تجربی حاکی از آن است که به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند می‌تواند با کاهش ضایعات، بهینه‌سازی مصرف انرژی، افزایش شفافیت زنجیره تأمین و ارتقای کیفیت محصولات، به تحقق اهداف توسعه پایدار در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی کمک نماید. در نهایت، تحول فرایندهای تولید با رویکرد صنعت 4.0 و 5.0 بیانگر گذار از تولید خودکار به تولید هوشمند، انسان‌محور و پایدار است. در حالی که صنعت 4.0 بر یکپارچگی دیجیتال و هوشمندسازی تمرکز دارد، صنعت 5.0 با تمرکز بر تعامل انسان و ماشین، شخصی‌سازی پیشرفته و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، افق‌های جدیدی را برای آینده صنعت ترسیم می‌کند.

از پژوهشگران، اساتید دانشگاه، مدیران صنعتی، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه فناوری دعوت می‌شود با ارسال مقالات علمی، ثبت ایده‌ها و به‌اشتراک‌گذاری تجربیات کاربردی خود، در غنای علمی و عملی این همایش مشارکت فعال داشته باشند.

مطالب اخیر